8 lipca 2026 wchodzą w życie kluczowe zmiany w ramach reformy dotyczącej przepisów działania Państwowej Inspekcji Pracy w Polsce. Do najważniejszych usprawnień pracy PIP należeć będzie:
– prawo do nakazywania przekwalifikowania umów cywilnoprawnych i B2B na etaty,
– możliwość przeprowadzenia zdalnej kontroli,
– weryfikacja dokumentacji bez wizyty w siedzibie firmy.
Kontrole obejmą nie tylko duże firmy, ale i jednoosobowe działalności gospodarcze, zwłaszcza te, gdzie istnieje podejrzenie, że współpraca ma charakter stosunku pracy.
Choć kontrola PIP standardowo dotyczy naruszeń prawa pracy i wykroczeń BHP, jej efekty mogą obejmować także odpowiedzialność karno-skarbową i skutkować nałożeniem kary finansowej pod postacią mandatu karno-skarbowego, skierowaniem wniosku o ukaranie do sądu lub odpowiedzialnością karną z Kodeksu karno-skarbowego (KKS).
Usprawnienia PIP
Przede wszystkim, Inspektorzy będą mogli samodzielnie ustalić stosunek pracy w drodze decyzji / nakazu, jeśli umowa cywilnoprawna lub kontrakt B2B noszą znamiona pracy na etacie tj. pracownik ma wyznaczony czas i miejsce pracy, pracuje dla jednego pracodawcy itp.
Ponad to, wprowadzono zdalne kontrole oraz elektroniczne dokumentowanie czynności pracowników. Inspektorzy mogą żądać wglądu do dokumentów danej firmy i ewidencji czasu pracy bez osobistego pojawienia się w siedzibie Pracodawcy. Jeśli jednak już zdecydują się na wizytę w danej firmie, mogą ją zrobić niezapowiedzianą.
Dodatkowo, Inspektorzy będą mogli nadać swoim decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza ograniczenie możliwości odwlekania przez Pracodawcę skutków Ich decyzji.
Kary nakładane przez PIP na nowych przepisach
Możliwe kary nakładane przez PIP na Pracodawców to:
- wyższe grzywny finansowe i rozszerzony zakres sytuacji, w ramach których mogą być nakładane na Pracodawcę
- częstsze kierowanie spraw do sądu,
- większa liczba decyzji administracyjnych,
- obowiązek natychmiastowego usunięcia naruszeń.
Tym samym, pojawia się większe ryzyko finansowe i naruszenia reputacji firm, które nie dostosują się do nowych regulacji.
Inspektor może nałożyć mandat karny na osobę odpowiedzialną za popełnienie wykroczenia przeciwko prawom pracownika w firmie (np. pracodawcę lub osobę wyznaczoną) w wysokości od 1000 zł do 2000 zł. Maksymalna kwota takiego mandatu wynosi 5 000 zł (zwłaszcza za stwierdzenie kilku wykroczeń w trakcie jednej kontroli).
Jeżeli Inspektor nie może nałożyć mandatu (np. brak zgody na jego przyjęcie, wątpliwości dowodowe, skala naruszeń, potrzeba rozstrzygnięcia niezgodności przez sąd itp.), może skierować wniosek o ukaranie Pracodawcy do sądu. Skutkami takiego zdarzenia nie są jedynie wyższe koszty ponoszone przez Pracodawcę, ale także czas i koszty organizacyjne potrzebne do przygotowania korespondencji i pism procesowych, reprezentacji przed sądem, materiału dowodowego itp.
PIP ściśle współpracuje także z Urzędem Skarbowym i ZUS-em. Jeśli w trakcie kontroli zostaną ujawnione oszustwa finansowe, zaniżanie podatków, fałszowanie dokumentacji w celu uchylenia się od obowiązków podatkowych itp., sprawa trafia do Urzędu Skarbowego. Wszystko to skutkuje karami za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe (np. art. 77 KKS czy art. 79 KKS), a na Pracodawcę mogą zostać nałożone grzywny.
W 2026 roku maksymalna grzywna za wykroczenie skarbowe wynosi 96 120 zł. Stawki dzienne, od wysokości których zależy wysokość kary za przestępstwa, to: minimalna 160,20 zł, maksymalna 64 080 zł. Natomiast maksymalna kara grzywny za przestępstwo skarbowe wynosi 46 137 600 zł.
Ponad to, utrudnianie lub udaremnianie przeprowadzenia kontroli PIP (np. niewpuszczenie inspektora, zatajanie dokumentów) stanowi przestępstwo z art. 225 Kodeksu karnego, za co grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
Wsparcie ubezpieczeniowe na wypadek karno-skarbowych skutków kontroli PIP
W tej sytuacji, dodatkowym zabezpieczeniem dla przedsiębiorców, członków zarządu, działów HR oraz osób odpowiedzialnych za rozliczenia podatkowe i kadrowe jest ubezpieczenie Allianz Skarbowy w wariancie imiennym i grupowym. Produkt został stworzony z myślą o sytuacjach, w których kontrola PIP, ZUS lub z Urzędu Skarbowego prowadzi do wszczęcia postępowań wykroczeniowych, karno-skarbowych lub karnych gospodarczych wobec osób odpowiedzialnych za sprawy finansowe i pracownicze firmy.
W praktyce, Allianz Skarbowy zapewnia refundację finansową m.in. w zakresie kosztów pomocy prawnej, obrony, reprezentacji przed organami oraz postępowań sądowych związanych z zarzutami dotyczącymi nieprawidłowości w zakresie wynagrodzeń, rozliczeń podatkowych, składek ZUS czy dokumentacji pracowniczej. Ochrona działa niezależnie od zasadności postawionych zarzutów, co ma szczególne znaczenie w realiach coraz bardziej restrykcyjnych i zdalnych kontroli PIP.
Wariant imienny pozwala objąć ochroną konkretną osobę odpowiedzialną za finanse, kadry lub rozliczenia podatkowe, natomiast wariant grupowy umożliwia zabezpieczenie całych działów księgowości, HR, controllingu czy kadry zarządzającej. Dzięki temu Allianz Skarbowy staje się realnym narzędziem ochrony osób podejmujących decyzje w firmie — szczególnie w okresie dynamicznych zmian regulacyjnych oraz rosnącego ryzyka odpowiedzialności karno-skarbowej.
Oficjalne informacje i narzędzia prawne dla pracodawców opisane są szczegółowo na stronie Państwowej Inspekcji Pracy. Wszelkie procedury czy definicje wykroczeń oraz aktualne stawki grzywien reguluje Kodeks Pracy oraz Kodeks karny skarbowy.
